Porygon'un Hazin Hikayesi: Yasaklı 38.Bölüm

Porygon'un Hazin Hikayesi: Yasaklı 38.Bölüm


Pokémon, Nintendo'nun taşınabilir konsolları için 1996'dan beri çıkardığı çok başarılı bir oyun serisi olmanın yanında, 1997'den beri yayınlanan bir anime serisi olarak da gönüllerde taht kurmuş bir medya öğesi. Bu yazının yazıldığı 16 Aralık 2017 tarihi itibariyle animesi 995 bölüm (dile kolay, dokuz yüz doksan beş bölüm!) yayınlanmış olan Pokémon'un adı, 20 yıllık yayın süresi boyunca pek çok değişik olayla anıldı elbet. Geçtiğimiz günlerde "kendini Pokémon sanıp camdan atlayan" ve Pokémon'un Türkiye'de yayından kaldırılmasıyla sonuçlanan sürecin önemli bir öğesi olan Ferhat'la gerçekleştirdiğimiz kısa bir röportajı sitede yayınlamıştık (http://nintendocu.com/977) Bugün ise, Pokémon'un yayınına anavatanı Japonya'da 4 ay süreyle ara verilmesine sebep olan ve pek çoklarına göre Pokémon animesi ve filmlerinin kaderini kökten değiştiren meşhur Porygon olayından bahsedeceğiz.

Bundan tam 20 yıl önce, 16 Aralık 1997 tarihinde, Pokémon anime serisinin 38.bölümü olan "Dennō Senshi Porygon" (でんのうせんしポリゴン, Elektrik Asker Porygon)  Japonya'da 37 farklı TV istasyonu tarafından Japonya saatiyle 18:30'da yayına girdi. Bölümde kahramanlarımız Ash, Misty ve Brock; Matcha City'deki Pokémon merkezinde Pikachu'yu iyileştirmeye çalışırken Poké Topu aktarma sisteminde bir sorun olduğunu öğrenirler. Pokémon aktarma sisteminin mucidi Dr. Akihabara, kahramanlarımıza Roket Takımı'nın Dr. Akihabara'nın prototip olarak geliştirdiği dijital Pokémon Porygon'u çaldığını ve onu kullanarak transfer sistemine gönderilen Pokémon'ları çaldıklarını söyler. Kahramanlarımız yanlarına diğer protoip Porygon'u da alarak Roket Takımı'nı durdurmak üzere sisteme girerler. Ash, bir yandan Pikachu ve Porygon'u kullanarak Roket Takımı'yla savaşırken, diğer yanda Hemşire Joy Pokémon aktarma sisteminde bulunduğunu sandığı virüsten kurtulmak üzere sisteme bir anti-virüs aşısı gönderir. Bu anti-virüs, hem Ash ve arkadaşlarını hem de Roket Takımı'nı sistemde olmaması gereken zararlılar olarak gördüğünden hepsine saldırır. Ash'lerin yanındaki Porygon, anti-virüs saldırısı altında yok olmak üzereyken Pikachu büyük bir Yıldırım Şoku göndererek Porygon'un hayatını kurtarır. Bu Yıldırım Şoku saldırısı esnasında aşağıda yavaşlatılmış halini görebileceğiniz çok hızlı parlayıp sönen parlak renkler birkaç saniye boyunca tüm ekranı kaplar. Ve sonrasında kıyamet kopar.

Yaklaşık 4.6 milyon kişinin izlediği bölümün 20.dakikası civarı bu sahne yayınlanınca ekranları başındaki binlerce izleyici görüşte bulanıklaşma, baş ağrısı, baş dönmesi ve mide bulantısı gibi semptomlar yaşamaya başladılar. 6 saniye boyunca ekrana gelen sahnede kırmızı ve mavi renkli ekranlar 12 Hz frekansla (saniyede 12 kere) yer değiştiriyordu. Japon İtfaiye Teşkilatı'nın raporuna göre 685 kişi ambulansla hastaneye kaldırıldı. Bu kişilerin büyük kısmı ambulans hastaneye varmadan kendilerini iyi hissetmeye başlasalar da 150'den fazla kişi hastaneye yatırıldı, 2 tanesi ise iki haftadan uzun süre hastanede kalmak zorunda kaldı. Olay sonrasındaki anketler, hastaneye başvurmasalar bile izleyicilerin yaklaşık %5-%10'unun hafif semptomlar gösterdiğini ortaya çıkardı. Doktorlar, parlayıp sönen renklerin fotosensitif epilepsi nöbetlerini tetikleyebileceği sonucuna vardılar. O güne kadarki tıbbi araştırmalarda 4000 kişiden 1'inde ortaya çıkabilen epilepsi nöbetlerinin bu Pokémon bölümünü izleyen kişilerde bu kadar fazla oranda ortaya çıkması "Pokémon Şoku" etkisi tabiriyle anılmaya başlandı. Konu hakkında pek çok tıbbi araştırma yapıldı ve makaleler yazıldı.

Bu kadar büyük bir olayın etkileri de ağır oldu tabii ki. TV Tokyo, Japon halkından özür dileyerek Pokémon'u yayından kaldırdıklarını ve olayı araştıracaklarını söyledi. Tokyo Atago Polis Müdürlüğü'nden polisler animenin yapımcılarını sorguya çağırarak bölümle ilgili sorular sordular. Yayının ertesi günü Nintendo'nun hisseleri Tokyo borsasında %5 değer kaybetti. Nintendo'nun o dönemki başkanı Hiroshi Yamauchi, ertesi gün bir basın toplantısı düzenleyerek yaşanan olayda Nintendo'nun bir sorumluluğu olmadığını aktardı ve Nintendo Game Boy konsolundaki Pokémon oyunu siyah-beyaz olduğundan böyle bir olay yaşanmasının mümkün olmadığı konusunda halkı ikna etmeye çalıştı. Pokémon animesinin VHS kasetleri video kaset satan ve kiralayan dükkanların raflarından kaldırıldı. TV Tokyo, yılbaşı kutlama programları dahil tüm yayınlarından Pokémon'a dair tüm atıfları kaldırdı.

Japonya'daki televizyon kanallarının yetkilileri ve doktorlar bir kurul kurarak özellikle animelerde kullanılacak animasyon tekniklerine dair bazı kurallar getirdiler. Kırmızı renk barındıran parlayıp sönen ekranların en fazla 3 Hz hızında ekrana geleceğine, kırmızı renk olmayan parlamaların en fazla 5 Hz hızında olabileceği kuralı konuldu. Porygon olayından sonra her anime bölümünün başında "iyi aydınlatılmış bir odada ve ekranla aranıza mesafe koyarak izleyiniz" uyarıları gösterilmeye başlandı.

Yaşanan olaylardan sonra Dennō Senshi Porygon bölümü Japonya dışında hiçbir ülkede bir daha asla yayınlanmadı. Animenin İngilizce dublajında çalışan kişiler bu bölüme İngilizce dublaj yapıldığını söyleseler bile bölüm hiçbir zaman Japonca dışında başka hiçbir dilde gün yüzüne çıkmadı. Pokémon'un önceki 37 bölümü tekrar elden geçirilerek tüm parlak ışıklar içeren sahneler karartıldı, açılış jeneriğinde bazı değişiklikler yapıldı. Bu bölümden sonra Pokémon animesi 4 ay boyunca yayınlanmadı. Bu bölüm sonrasında yayınlanması planlanan 2 bölüm ise 10 ay ertelendi ve 1 saatlik özel bölüm olarak Ekim 1998'de ekrana çıkabildi. Bu tarih kaymaları, animede devamlılığın bozulmasına sebep oldu. 4 ayın ardından anime tekrar ekranlara dönerken aşağıdaki videodan İngilizce altyazılı olarak izleyebileceğiniz açıklama yayınlandı:

Gelelim en acı kısma: 38.bölümde parlak ekranlar yaratan ve yaklaşık 700 kişinin hastanelik olmasına sebep olan saldırıyı yapan Pokémon Pikachu olsa da, bu büyük olayın faturası Porygon'a kesildi. Pikachu ondan sonra her bölümde ve her filmde görünmeye devam ederken, Porygon bir daha hiçbir anime bölümünde yer almadı. Hatta, Porygon'un evrimleri Porygon2 ve Porygon-Z de hiçbir anime bölümünde bir saniye bile olsa yer alamadılar. Sadece 15.Pokémon filmi Kyurem vs. The Sword of Justice'de o zamana kadar çıkmış tüm Pokémon'ların gösterildiği bir sekansta birer saniyelik rolleri oldu. Porygon2 ve Porygon-Z, Efsanevi ve Mistik Pokémon'lar hariç, Pokémon animesinde yer alamayan tek Pokémon'lar. Pokémon anime serisini hatta tüm Japon televizyonculuğunu ve anime yayınlarını kökten değiştiren Dennō Senshi Porygon olayının cezası Porygon ve yedi sülalesine kesildi.